جملات برگزیده از سید مرتضی آوینی قسمت دوم:

شهيد:اي شهيد،‌ اي آنکه بر كرانه ازلي و ابدي وجود برنشسته‌اي،‌ دستي برآر و ما قبرستان نشينان عادات صخيف را نيز از اين منجلاب بيرون بكش. اي شقايق‌هاي آتش گرفته، دل خونين ما شقايقي است كه داغ شهادت شما را بر خود دارد. آيا آن روز نيز خواهد رسيد كه بلبلي ديگر در وصف ما سرود شهادت بسرايد.

دوکوهه:دو كوهه! آيا جز اصحاب عاشورايي سيد الشهدا كسي را مي‌شناسي كه بهتر از شهداي ما [بر اين] خاك عبادت كرده باشد؟ -دو كوهه! بوسه‌هاي تو بر قدم‌هايي مي‌نشسته است كه استوارتر از عزم آنان را زمين به ياد ندارد.يادهايت را در خود تجربه كن.

اتوپيا:ارمغاني كه انسان از بهشت با خود به عالم دنيا آورده است، جاذبه‌اي فطري است كه او را از درون به سوي بهشت و آنچه بهشتي است مي‌كشاند،‌ انسان فطرتاً‌ در جست و جوي بهشت است، همان بهشتي كه از آنجا هبوط كرده است و جاذبه‌هاي دروني او به سوي عالمي متعادل،‌ زيبا و جاودانه از همين‌جا ناشي مي شود.

حركت غايي آسمان و زمين :حركت كمي و كيفي جهان و تحولات ظاهري و باطني آن الهي و متكامل است. وجود تكامل تدريجي در عالم في النفسه بيان‌كننده اين حقيقت است كه تاريخ داراي سيري الهي است.

اعتياد: ضعف بشري است كه به هر حال ريشه در طبيعت انساني دارد، هرچند كه انسان اجازه ندارد خود را به ضعف تسليم كند. وجود انسان سراپا فقر و نياز است. اما همه اين نيازها مستحق اعتنا نيستند...اصالت دادن به ضعف هاي بشري مجاز نيست.

فجر عدالت: اگر انقلاب اسلامي ايران را همچون فجر صادقي بدانيم كه پيش از طلعت شمس بر آسمان عدالت نشسته است، مي‌توان اين عصر را «فجر عدالت» ناميد.

سادگي: رسيدن به سادگي بسيار دشوار است. اما تظاهر به پيچيدگي بيش از آنچه در نظر آيد، سهل است. سادگي عين زيبايي است و پيچيدگي متظاهرانه عين زشتي است. پيچيدگي فيلمسازاني چون تاركوفسكي به آن علت نيست كه آنها حرف بزرگي براي گفتن دارند. درست، بالعكس، اين پيچيدگي متظاهرانه از آنجا منشاء مي‌گيرد كه آنها خودشان به حقيقت نرسيده‌اند.

 مادر: دامن پاك مادر حريم قدسي است كه فرزندان امروز و آينده اين امت ابراهيمي از آن به معراج عشق مي‌روند. وجود پر بركت آنان قلب تپنده‌اي است كه خون و صبر و استقامت و وفاداري را در تن اين امت بزرگ مي‌دواند و اينچنين حيات ما دم به دم با نفخات جانبخش روح القدس تجديد مي‌گردد.

 حزب الله: حزب الله اهل اطاعت و ولايت است و قدر نعمت مي‌شناسد. فداكار است و از مرگ نمي‌ترسد و گوش به فرمان «اطيعوا الله و اطيعوا الرسول و اولي الامر منكم» سپرده است و اينچنين تو گويي خداوند وظيفه تحقق اهداف الهي همه انبياء را بر گرده صبور و پرقدرت آنان نهاده است. ظهور حزب الله معجزه‌اي است كه از نفخات قدسي دم مسيحايي امام امت بر مي‌آيد.

حسين (ع): حسين (ع) سرسلسله شيدايان عشق است و شيدايي را به هر كسي نمي‌بخشند. شيدايي حق پاداش از خود گذشتگي است اما خودپرستان مفتون شيطانند. آن نيز جنون است اما از آن جنون تا اين شيدايي امانتداران امانت ازلي، فاصله از زمين تا آسمان است.

تقدير: تقدير حقيقي جهان در كف مرداني است كه پرواي نام ندارند. آنان از گمنامي خويش كهفي ساخته‌اند و در آن پناه گرفته‌اند. كهفي كه آنان را از تطاول دهر مصون خواهد داشت.

كربلا :كربلا قلب پيكره تاريخ است و چشمه نوري كه در آيينه جان ما انعكاس يافته است و آيينه اگر «انا الشمس» نگويد، چه گويد؟

اشك: اشك، آب رحمتي است كه همه تيرگي‌ها را از سينه مي‌شويد و دل ما را به عين صفا، كه فطرت توحيدي عالم باشد، اتصال مي‌بخشد.

درحیات: «دُر حيات» در احتجاب «صدف عشق» است و آن را جز در «اقيانوس بلا» نمي‌توان يافت. در ژرفناي اقيانوس بلا،‌ عاشقان، غواصان اين بحرند و اگر مجنون نباشد، چگونه به دريا زنند.

رمي جمرات: رمي جمرات، رمي و طرد شياطين سه گانه‌ بزرگ و كوچكي هستند كه راه حضرت ابراهيم را در وصول به مسلخ عشق و قربان كردن فرزند مي‌بستند. رجم اين ستونهاي سنگي كه تماثيل سه گانه شياطين‌اند، تأسي به حضرت ابراهيم است ... اما هيچ ظاهري بدون باطن و هيچ صورتي فارغ از سيرت و هيچ جسمي فارغ از روح به كمال نمي‌رسد.

مرگ هنر: هنرمندان، با رهاشدن از تعلق به حق، آن عهد تازه را يا بايد با جامعه استوار دارند و يا با خود،‌ که از طريق نخستين به «هنر براي مردم» مي‌رسد و طريق اخروي به «هنر براي هنر» و در هر صورت، هنر خواهد مرد.

حقيقت: حقيقت، ساده‌ترين و فطري‌ترين سخني است که بر زبان‌ها و قلم‌ها جاري مي‌شود، نه پيچيده‌ترين آنها. حقيقت ساده‌ترين است و از فرط همين سادگي است که ممتنع و متعهد جلوه مي‌کند. اين سخن را قياس کنيد با اين حکم فلسفي که نور، روشن‌ترين چيزي است که وجود دارد و از فرط همين روشني است که به مشاهده در نمي‌آيد، چرا که نور، اشياء ديگر را روشن مي‌کند و خود از فرط هنر ظهور، پنهان مي‌شود.